AI is in jouw organisatie waarschijnlijk al geen experiment meer. Het zit in rapportages, in beslisondersteuning, in tooling van leveranciers waar je dagelijks mee werkt. Soms bewust gekozen, soms als onderdeel van software die je hebt ingekocht. Hoe dan ook: AI beïnvloedt processen waar jij verantwoordelijk voor bent.
Dat roept praktische vragen op. Waar gebruiken we AI precies? Wie is verantwoordelijk als uitkomsten anders zijn dan verwacht? En hoe maken we dit bestuurbaar en uitlegbaar richting management, klanten of auditors?
Veel organisaties hebben al een manier om digitale risico’s te organiseren, bijvoorbeeld via ISO 27001, of zijn daarmee bezig. Zodra AI een rol gaat spelen, ontstaat de behoefte om die bestaande structuur uit te breiden. Je staat vast niet te springen om veel nieuwe richtlijnen of extra overleglagen. In deze blog lees je daarom hoe AI-governance logisch kan aansluiten op bestaande audits en welke rol ISO 42001 daarin speelt.
ISO 27001 is een internationale norm voor informatiebeveiliging. De kracht van deze norm zit niet in techniek, maar in structuur. Organisaties gebruiken ISO 27001 om grip te krijgen op risico’s rondom informatiebeveiliging, en om daar bestuurlijk verantwoorde keuzes in te maken.
Centraal staat het Information Security Management System (ISMS). Dat is het geheel van beleid, rollen, processen en controles waarmee informatiebeveiliging structureel wordt georganiseerd en periodiek wordt getoetst via audits.
In de praktijk helpt ISO 27001 organisaties om digitale risico’s bespreekbaar te maken op managementniveau, verantwoordelijkheden expliciet te beleggen en audits te gebruiken als stuurmiddel. Juist omdat dit organisatiebreed werkt, vormt ISO 27001 een logisch fundament onder vrijwel alle digitale toepassingen, inclusief AI.
AI verschilt wezenlijk van traditionele IT. Waar klassieke systemen doen wat vooraf is vastgelegd, beïnvloeden AI-toepassingen beslissingen en uitkomsten op basis van data en modellen. Dat leidt in de praktijk tot herkenbare situaties. Een AI-systeem doet voorstellen die medewerkers volgen. Een leverancier voert een update door die effect heeft op uitkomsten. Of beslissingen zijn lastig uit te leggen aan klanten, toezichthouders of interne stakeholders.
Dit zijn geen technische vragen, maar bestuurlijke. Ze gaan over verantwoordelijkheid, toezicht en verantwoording. Daarmee ontstaat de behoefte aan expliciete AI-governance: afspraken over hoe AI mag worden ingezet, wie toezicht houdt en hoe bijsturing plaatsvindt.
ISO 42001 is een internationale norm voor AI-governance. De norm helpt organisaties om AI-systemen op een beheerste en verantwoorde manier te ontwikkelen, gebruiken of in te kopen.
ISO 42001 richt zich op vragen als:
Net als ISO 27001 is ISO 42001 een managementsysteemnorm. De focus ligt dus op beleid, processen, verantwoordelijkheden en continue verbetering. De bestuurlijke grip staat hier centraal, niet de technische details van modellen.
ISO 27001 en ISO 42001 behandelen verschillende risico’s, maar zijn bestuurlijk vergelijkbaar opgebouwd. ISO 27001 richt zich op het beschermen van informatie en processen. ISO 42001 richt zich op het beheersen van AI-gedrag en de effecten daarvan.
Voor organisaties die al met ISO 27001 werken, voelt deze benadering vaak vertrouwd. Dezelfde kernvragen komen terug: wat valt binnen scope, welke risico’s zijn relevant, wie is verantwoordelijk en hoe wordt getoetst en verbeterd. ISO 42001 voegt hier een AI-specifieke inhoudelijke laag aan toe binnen dezelfde governance-logica.
Omdat beide normen managementsysteemnormen zijn, kunnen ze binnen één samenhangend systeem worden ingericht. Bestaand beleid, risicomanagement, interne audits en management reviews hoeven niet opnieuw te worden opgezet, maar worden inhoudelijk uitgebreid met AI-gerelateerde onderwerpen.
AI-governance wordt daarmee onderdeel van het bestaande auditritme, in plaats van een los traject naast de organisatie.
Auditors beoordelen AI-governance grotendeels op dezelfde manier als andere managementonderwerpen. Ze kijken naar samenhang, werking en verbetering.
In de praktijk betekent dit dat organisaties inzicht moeten kunnen geven in waar AI wordt gebruikt, hoe risico’s en impact zijn afgewogen, wie toezicht houdt en hoe wijzigingen worden beheerst. Voor organisaties met een volwassen ISMS sluiten deze vragen logisch aan op bestaande auditgesprekken.
AI-governance wordt concreet zodra het onderdeel wordt van dagelijkse besluitvorming. Dat vraagt vooral om overzicht en expliciete keuzes.
Organisaties die grip willen houden, zorgen dat zij weten welke AI-toepassingen worden gebruikt, ook via leveranciers. Ze bespreken risico’s en impact expliciet, leggen verantwoordelijkheden vast en nemen AI mee in bestaande processen voor wijzigingsbeheer en leveranciersmanagement.
In een geïntegreerd audittraject loopt AI-governance mee in dezelfde cyclus als andere managementonderwerpen. Opzet, werking, evaluatie en verbetering blijven leidend.
Het voordeel zit in samenhang. Documentatie vertelt één verhaal, gesprekken sluiten op elkaar aan en verbeteracties versterken elkaar. AI maakt daarbij snel zichtbaar of governance daadwerkelijk functioneert, omdat onduidelijke verantwoordelijkheden of aannames direct naar voren komen.
Deze aanpak past goed bij organisaties die AI inzetten in processen die ertoe doen en verantwoordelijkheid dragen voor de uitkomsten, ook wanneer AI is ingekocht bij leveranciers. Voor organisaties zonder AI-toepassingen of met uitsluitend kleinschalige experimenten is deze verdieping minder urgent.
ISO 27001 biedt een solide basis voor grip op processen. Naarmate AI een grotere rol speelt in besluitvorming en uitvoering, ontstaat de behoefte om ook die technologie bestuurbaar en toetsbaar te maken.
ISO 42001 sluit daarop aan binnen dezelfde governance en auditstructuur die organisaties al kennen. Geen extra laag en geen los systeem, maar een inhoudelijke verdieping. Daarmee wordt AI geen bijzaak, maar een expliciet onderdeel van verantwoord bestuur.
Lees de laatste inzichten over certificering, audits en innovatie.
.png)
.png)
.png)