Interne audit: waarom onafhankelijkheid het verschil maakt

‍

‍

Elke organisatie met een ISO 9001-, ISO 14001-, ISO 27001- of ISO 42001-certificaat voert interne audits uit. Het staat in de norm, het staat in de planning en het wordt keurig afgevinkt. Toch zie ik in de praktijk dat juist de interne audit vaak het zwakste onderdeel van het managementsysteem is.

‍

Niet omdat organisaties het niet serieus nemen. Maar omdat ze het zelf doen, met mensen die te dicht op het systeem zitten. En dan verdwijnt precies datgene wat een audit waardevol maakt: een onafhankelijke blik.

‍

Wat de norm vraagt

‍

Alle ISO-managementsysteemnormen hebben dezelfde paragraaf 9.2 over interne audits. De kern: je plant audits op vaste momenten, legt de scope en criteria vast en kiest auditors zo dat het auditproces objectief en onpartijdig is. In de nieuwe edities van ISO 9001 en ISO 14001 krijgt elke audit bovendien vastgelegde doelstellingen.

‍

Belangrijk om te weten: de norm eist geen externe auditor. Je mag de interne audit prima zelf uitvoeren. Maar objectiviteit en onpartijdigheid zijn wel harde eisen. En daar gaat het in de praktijk nog wel eens mis.

‍

Waar het misgaat als je het zelf doet

‍

De KAM-coördinator auditeert zijn eigen systeem
Wie de procedures schrijft, het systeem beheert en de audit uitvoert, beoordeelt in feite zijn eigen werk. Blinde vlekken blijven dan blinde vlekken. Niet uit onwil, maar omdat je niet ziet wat je zelf hebt bedacht.

‍

Collega's auditen collega's
Een afdelingsmanager die de afdeling van een directe collega auditeert, heeft morgen weer koffie met diezelfde collega. Kritische vragen worden voorzichtiger, bevindingen worden “aandachtspunten” en het echte gesprek blijft uit.

‍

De audit wordt een checklist
Onder tijdsdruk verandert de interne audit in het afvinken van normparagrafen. Is de procedure er? Ja. Is het document actueel? Ja. Maar werkt het ook in de praktijk? Die vraag wordt vaak niet gesteld.

‍

Geen bevindingen is ook een bevinding
Een interne audit zonder één afwijking of verbeterpunt klinkt goed, maar is voor een externe auditor eerder een signaal dat er niet kritisch genoeg is gekeken. Een sterke interne audit levert juist bruikbare verbeterpunten op.

‍

Wat een onafhankelijke interne audit oplevert

‍

‍

Drie manieren om onafhankelijkheid te borgen

‍

  1. Kruisaudits
    Laat collega's van verschillende afdelingen elkaars processen auditen. Dat werkt in grotere organisaties, mits auditors getraind zijn en niet hun eigen werk beoordelen.
  2. Audits uitwisselen
    Spreek met een andere organisatie af dat jullie elkaars interne audits uitvoeren. Goedkoop, maar het vraagt afstemming en vertrouwen.
  3. Een externe interne auditor
    Laat de interne audit uitvoeren door een onafhankelijke specialist. Zeker voor kleinere organisaties de eenvoudigste en meest objectieve route.

‍

Zo pak ik het aan

‍

Met Aymigo voer ik interne audits uit voor organisaties. Ik stel samen met jullie een auditprogramma op, kijk verder dan de documentatie en praat met de mensen die het werk doen. Je ontvangt een helder rapport met bevindingen die jullie echt verder helpen, en je bent goed voorbereid op de volgende externe audit.

‍

Veelgestelde vragen over de interne audit

Mag je de interne audit zelf uitvoeren?

Ja. De normen eisen geen externe auditor, wel een objectief en onpartijdig auditproces. Een eigen medewerker kan auditen, zolang hij of zij niet het eigen werk beoordeelt en geen belang heeft bij de uitkomst.

Moet een interne auditor gecertificeerd zijn?

Nee, een certificaat is niet verplicht. De norm vraagt wel om competente auditors. Kennis van de norm, ervaring met auditen en het vermogen om door te vragen zijn daarbij belangrijker dan een papiertje.

Hoe vaak moet je een interne audit uitvoeren?

Op geplande momenten, via een auditprogramma. Hoe vaak een onderdeel aan bod komt, hangt af van het belang van het proces, recente wijzigingen en eerdere resultaten. In de praktijk komen alle onderdelen binnen een certificatiecyclus van drie jaar aan bod, de belangrijkste vaak jaarlijks.

Wat als onze organisatie te klein is voor een onafhankelijke auditor?

Dan zijn er drie opties: laat collega's elkaars processen auditen, wissel audits uit met een andere organisatie of schakel een externe interne auditor in. Bij een kleine organisatie is dat laatste vaak het eenvoudigst en het meest objectief.

Is een externe interne audit hetzelfde als de certificatie-audit?

Nee. De interne audit is van jezelf en bedoeld om te verbeteren. De certificatie-instelling voert de externe audit uit en beoordeelt onder meer of je interne audit goed werkt. Een externe partij kan de interne audit wel voor je uitvoeren, zolang het niet de certificatie-instelling zelf is.

‍

Een audit die iets oplevert

‍

Een interne audit is geen verplicht nummer, maar het moment waarop je eerlijk kijkt of je systeem doet wat het moet doen. Daarvoor is afstand nodig. Wie die afstand organiseert, haalt veel meer uit de audit en stapt met vertrouwen de externe audit in.

‍

Wil je weten hoe een onafhankelijke interne audit er voor jullie uitziet? Bekijk mijn diensten of plan een kennismaking, dan kijken we samen naar de aanpak die bij jullie past.

“Ik zie het vaak: de interne audit wordt gedaan door degene die het systeem ook heeft opgezet. Heel begrijpelijk, want die kent het het best. Maar juist daardoor zie je de dingen niet die een buitenstaander direct opvallen. Een goede interne audit stelt de vragen die intern niemand meer stelt. Daar zit de echte waarde.”

Thijs van Aymigo
Thijs