In januari schreven we over de herziening van ISO 9001. Toen was nog niet zeker wanneer de nieuwe norm zou verschijnen en hoe die er precies uit zou zien. Inmiddels is dat duidelijk. Sterker nog: dit jaar zijn er twee veelgebruikte managementsysteemnormen vernieuwd.
ISO 14001:2026, de norm voor milieumanagement, is gepubliceerd in april 2026 (zie de aankondiging van ISO en de Nederlandse uitgave bij NEN). ISO 9001:2026, de norm voor kwaliteitsmanagement, volgde in september 2026.
Voor organisaties met één of beide certificaten roept dat vragen op. Wat verandert er? Moet het systeem op de schop? En hoeveel tijd is er? Het korte antwoord: er is geen reden voor haast, wel voor een goed plan.
Beide normen bouwen voort op hun versie uit 2015. De structuur blijft herkenbaar, de PDCA-cyclus blijft staan en er verdwijnen geen bestaande eisen. Wie nu een werkend systeem heeft, hoeft niet opnieuw te beginnen.
Daarnaast geldt voor beide normen een overgangsperiode van drie jaar. Voor ISO 14001 loopt die tot ongeveer april 2029, voor ISO 9001 tot ongeveer september 2029. Certificatie-instellingen moeten zelf ook nog geaccrediteerd worden voor de nieuwe edities, dus overgangsaudits komen geleidelijk op gang. Je bestaande certificaat blijft in die periode gewoon geldig.
Wie beide normen naast elkaar legt, ziet vooral overeenkomsten. Dat is geen toeval. ISO stemt haar managementsysteemnormen steeds beter op elkaar af via de zogenaamde geharmoniseerde structuur.
Wijzigingen plannen en beheersen
Beide normen hebben een paragraaf 6.3 over het plannen en beheersen van wijzigingen. Voor ISO 14001 is die nieuw, in ISO 9001 wordt de bestaande paragraaf aangescherpt. Wie met ISO 27001 werkt, kent deze eis al: de versie uit 2022 heeft dezelfde paragraaf 6.3. Denk aan een reorganisatie, een nieuwe leverancier, een ander proces of een nieuwe locatie. De vraag is steeds: wat betekent deze verandering voor het managementsysteem, en hoe zorg je dat het systeem blijft doen wat het moet doen? Heb je dit voor informatiebeveiliging al ingericht, dan kun je dat proces vaak verbreden naar kwaliteit en milieu.
Risico’s en kansen helderder
Risicogestuurd denken blijft de kern. De eisen zijn wel verduidelijkt en sterker gekoppeld aan doelen en verbetering. Risico’s staan minder los in een register en meer in verbinding met de keuzes die de organisatie maakt.
Klimaat structureel in de context
In 2024 kregen alle managementsysteemnormen een aanvulling over klimaatverandering. Die aanvulling is nu in beide normen verwerkt. Organisaties bepalen of klimaatverandering relevant is voor hun context en belanghebbenden.
Meer uitleg in Annex A
Beide normen hebben een uitgebreidere informatieve bijlage. Die geeft meer houvast bij de bedoeling achter de eisen. Handig voor wie het systeem inricht, maar ook voor auditgesprekken.
Bij ISO 9001 ligt de nadruk op de mensen die het systeem dragen. De norm vraagt meer aandacht voor kwaliteitscultuur en ethisch handelen. Leiderschap moet niet alleen het systeem goedkeuren, maar laten zien hoe kwaliteit onderdeel is van richting en keuzes.
De vraag verschuift daarmee van hebben we het beschreven? naar werkt het zo in de praktijk? Auditors zullen dan ook vaker kijken naar gedrag, besluitvorming en de manier waarop teams met afwijkingen en verbeteringen omgaan.
De herziening van ISO 14001 is wat inhoudelijker. Een aantal punten valt op:
Organisaties die ISO 14001 vooral als registratie-oefening gebruiken, merken hier het meeste verschil. De norm vraagt om aantoonbare milieuprestaties, niet alleen om een goed ingericht systeem.
Veel organisaties hebben ISO 9001 en ISO 14001 al in één geïntegreerd managementsysteem. Dan ligt het voor de hand om de overgang ook samen te doen. De gedeelde wijzigingen hoeven dan maar één keer te worden ingericht.
Eén wijzigingsproces dat voor kwaliteit en milieu werkt. Eén contextanalyse waarin klimaat en milieuomstandigheden een plek krijgen. Eén risicoproces dat gekoppeld is aan dezelfde doelen. En één directiebeoordeling waarin beide onderwerpen samenkomen.
Dat scheelt werk, maar levert vooral samenhang op. Het systeem vertelt één verhaal, in plaats van twee losse dossiers die naast elkaar worden bijgehouden.
Ja. Tijdens de overgangsperiode van drie jaar blijft je bestaande certificaat geldig. Pas na afloop van die periode verlopen certificaten op de 2015-versies.
Voor ISO 14001 loopt de overgangsperiode tot ongeveer april 2029, voor ISO 9001 tot ongeveer september 2029. Je certificatie-instelling bevestigt de exacte termijn voor jouw certificaat.
Meer nadruk op kwaliteitscultuur, ethisch handelen en zichtbaar leiderschap. Daarnaast zijn wijzigingsbeheer en de omgang met risico’s en kansen aangescherpt, en is klimaatverandering vast onderdeel van de context.
Een bredere milieucontext (onder meer klimaat, grondstoffen en biodiversiteit), een levenscyclusperspectief, een nieuwe eis voor het beheersen van wijzigingen en meer aandacht voor de keten en noodsituaties.
Ja. Beide normen volgen dezelfde geharmoniseerde structuur en delen veel wijzigingen. Met een geïntegreerd systeem richt je de gedeelde onderdelen één keer in en combineer je de overgangsaudits.
De nieuwe edities vragen geen nieuw systeem. Ze vragen een systeem dat aantoonbaar werkt: met beheerste veranderingen, risico’s die ertoe doen en leiderschap dat zichtbaar betrokken is. Wie daar nu rustig aan begint, maakt van de overgang een verbeterslag in plaats van een verplichting.
Aymigo helpt organisaties om die overgang overzichtelijk te houden, voor één norm of voor een geïntegreerd systeem. Lees meer over onze aanpak voor ISO 9001 en ISO 14001, of plan een verkennend gesprek, dan kijken we samen naar de stappen die het meeste opleveren.
“Twee nieuwe normen in één jaar klinkt als dubbel werk. In de praktijk is het eerder een kans. De herzieningen gaan grotendeels over dezelfde dingen: hoe je veranderingen beheerst, hoe je risico’s koppelt aan je doelen en hoe leiderschap echt zichtbaar wordt. Wie dat één keer goed inricht, is voor beide normen klaar. En houdt een systeem over dat beter aansluit op hoe er gewerkt wordt.”
.png)
Lees de laatste inzichten over certificering, audits en innovatie.
.png)
